Odnalezienie i identyfikacja szczątków
Droga do godnego pochówku żołnierzy z oddziału mjr. Antoniego Żubryda trwała niemal osiem dekad. Przełom nastąpił 4 października 2025 roku, kiedy to Fundacja Niezłomni im. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”, działając we współpracy z mieszkańcem Haczowa, przeprowadziła prace ekshumacyjne w Targowiskach.
Fot. Rafał Głód
Odkryte szczątki poddano oględzinom, które potwierdziły tożsamość poległych. Dowody materialne, w tym specyficzne ślady na kościach, okazały się w pełni zbieżne z relacjami świadków tamtych krwawych wydarzeń. Dzięki tym staraniom, ppor. Sawczyn - pośmiertnie odznaczony przez Prezydenta RP Andrzeja Dudę Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski w 2021 roku - oraz jego podkomendny Edward Czekański, mogli zostać wydobyci z bezimiennej ziemi.
Uroczysta liturgia w Rymanowie
Główne obchody zainaugurowano o godzinie 12:00 w kościele pw. św. Wawrzyńca w Rymanowie. Mszy świętej żałobnej przewodniczył proboszcz rymanowskiej parafii, ks. Grzegorz Polasz, który wygłosił również homilię. Przy ołtarzu asystowali mu: ks. Tadeusz Dudzik (proboszcz z Targowisk), ks. Antoni Moskal (kapelan środowisk kresowych) oraz ks. Mieczysław Szostak.
Fot. Rafał Głód
Podniosłą atmosferę nabożeństwa podkreśliły występy orkiestr dętych - rymanowskiej pod batutą Mieszka Szybki oraz z Miejsca Piastowego pod kierownictwem Marcina Seredy. Po Eucharystii uformował się kondukt żałobny. Trumny z ciałami bohaterów zostały przeprowadzone przez rymanowski rynek, a następnie przewiezione trasą wiodącą przez Ladzin, Wróblik Szlachecki, Wróblik Królewski oraz Widacz - rodzinną miejscowość Edwarda Czekańskiego.
Ostatnie pożegnanie na cmentarzu w Targowiskach
O godzinie 14:30 procesja dotarła na cmentarz komunalny w Targowiskach. To tutaj, przy dźwiękach hymnu państwowego, odbyła się decydująca część ceremonii. Wojskową Asystę Honorową zapewniła 20 Przemyska Brygada Obrony Terytorialnej oraz 203 Batalion Obrony Pogranicza z Sanoka pod dowództwem ppłk. Artura Wrębla.
Fot. Rafał Głód
Nad grobami głos zabrali m.in. przedstawiciele rodzin poległych, prezes Fundacji Niezłomni Wojciech Łuczak, a także włodarze lokalnych samorządów: burmistrz Rymanowa Grzegorz Wołczański oraz wójt gminy Miejsce Piastowe Wiktor Skwara. Jednym z najbardziej wzruszających momentów było uroczyste złożenie flag państwowych, które okrywały trumny, i przekazanie ich na ręce najbliższych krewnych bohaterów. Po apelu pamięci i salwie honorowej, szczątki „Pumy” i „Jaskółki” spoczęły w poświęconej ziemi.
Edukacja i pamięć historyczna
Zwieńczeniem uroczystości było spotkanie patriotyczne zorganizowane o godzinie 17:00 w Centrum Pracy z Młodzieżą „Dom u Ojca” w Miejscu Piastowym. Wydarzenie to pozwoliło na pogłębioną refleksję nad losami podziemia niepodległościowego. Uczestnicy wysłuchali prelekcji historyków: Andrzeja Romaniaka z Muzeum Historycznego w Sanoku oraz dr. Krzysztofa Buczka.
Fot. Rafał Głód
Prelegenci przybliżyli kontekst walki oddziału „Zucha” oraz znaczenie prac poszukiwawczych prowadzonych przez Fundację Niezłomni dla przywracania lokalnej tożsamości historycznej.
Czy chciałbyś, abym przygotował zestawienie najważniejszych postaci historycznych związanych z oddziałem Antoniego Żubryda, o których wspomniano w powyższym artykule?
