11 kwietnia w murach Bieszczadzkiego Centrum Dziedzictwa Kulturowego „Fanto” w Ustrzykach Dolnych odbyło się wyjątkowe spotkanie, którego gościem był dr inż. Arch. Marek Gransicki – architekt z Krosna. W ramach cyklu Bieszczadzka Akademia poprowadził on inspirujący wykład poświęcony kondycji i przyszłości regionalnego budownictwa. Wydarzenie stało się okazją do głębokiej analizy tego, jak dawne rzemiosło i podkarpacka tożsamość mogą współgrać z nowoczesnymi trendami architektonicznymi XXI wieku.
Ekspert z pasją do drewna i historii
Dr inż. Marek Gransicki – postać o niezwykle szerokim spektrum kompetencji. Jako architekt wywodzący się z Krosna, a jednocześnie cieśla i technolog drewna, łączy teoretyczną wiedzę akademicką z praktycznym rzemiosłem. Wykładowca Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Krośnie oraz autor licznych publikacji, od lat zajmuje się badaniem architektury zabytkowej i regionalnej, co pozwoliło przedstawić uczestnikom nietypowe spojrzenie na budownictwo Podkarpacia z okresu poprzedzającego okres przysłowiowej „galicyjskiej biedy”.
W naszych skansenach poznajemy budownictwo, które reprezentuje okres sięgający i to raczej rzadko, do co najwyżej XVIII wieku, a moją intencją było przedstawić zaginiony pejzaż architektury małych miast i wsi dawnego Województwa Ruskiego, o którym wspomina Władysław Łoziński w swojej opowieści „Prawem i Lewem” – mówi Marek Gransicki.
Mamy opisy i mapy, które ją dość dokładnie pokazują i nie są to bynajmniej ubogie kurne chyże, w których mieszkano razem z domowymi zwierzętami. To jest obraz świata jaki odradzał się z popiołów po wojnach i niepokojach XVII i XVIII wieku – orbaz krainy, która była cieniem dawnej świetności – dodaje.
Nowoczesność zakorzeniona w regionie
Głównym tematem wykładu było wykorzystanie tradycji we współczesnej gospodarce turystycznej, która może stać się jednym z filarów utrzymania Mieszkańców Podkarpacia. Uczestnicy mieli okazję dowiedzieć się, w jaki sposób architekt interpretuje dawne formy i jak skutecznie implementować tradycyjne techniki i style budowlane do nowoczesnego budownictwa.
Kluczowe punkty prelekcji obejmowały:
- Kierunki rozwoju budownictwa na Podkarpaciu.
- Wykorzystanie rodzimych materiałów w nowoczesnych projektach.
- Znaczenie tożsamości kulturowej w procesie kreowania przestrzeni.
Prezentacje typów i form architektury Złotego Wieku I Rzeczypospolitej, schedę po okresie rozkwitu naszych stron w dość krótkim czasie przed I Wojną Światową, związanym z wykorzystaniem ropy naftowej i rozwojem przemysłu, przyczyny upadku regionu w okresie niemal 200 lat, który niemal definitywnie wymazał ślady dawnej zaawansowanej sztuki budowlanej oraz próbę wykazania jak dużą siłę może mieć unikalność form architektonicznych i historii dla rozwoju gospodarki turystycznej. Wszak nie przez przypadek akcja seriali przygodowych takich jak „Rycerze i rabusie” czy „Crimen” rozgrywała się na terenie dzisiejszego Województwa Karpackiego na kanwie wydarzeń jakie miały tu miejsce – mówi Marek Gransicki.
Dziś gdy szukamy sposobów do utrzymania potencjału ludzkiego i zatrzymania odpływu młodzieży z naszych wsi i miasteczek, takie opowieści i oderwanie się od cienia zacofanej prowincji może być jednym z powodów by zachęcić Młodych Ludzi do wykorzystania swojego dziedzictwa, które powoli, ale stale odchodzi w zapomnienie. Tego nie wolno zmarnować, o dawnych tradycjach nie możemy zapomnieć, ale możemy je wykorzystać i być z nich dumni. Szkoda tylko, że na taką opowieść miałem tylko godzinę. Tej całej historii nie można przedstawić w mgnieniu oka – dodaje Marek Gransicki.
Podkreślono, że współczesna architektura regionu nie musi rezygnować ze swoich korzeni, by być funkcjonalną i estetyczną według dzisiejszych standardów.
Rola Bieszczadzkiej Akademii
Spotkanie w Ustrzykach Dolnych stanowi istotny element działalności Bieszczadzkiej Akademii. Inicjatywa ta została stworzona jako otwarta przestrzeń dla osób pragnących zgłębiać wiedzę o swoim regionie i otaczającym świecie. Poprzez kontakt z ekspertami i praktykami, takimi jak dr Gransicki, Akademia umożliwia mieszkańcom i pasjonatom świeże spojrzenie na krajobraz architektoniczny Podkarpacia, inspirując do dbałości o lokalne dziedzictwo w dobie globalnych zmian.
