Zejdź do podziemi historii, dawnego aresztu przy Portiusa 4. Trwają zapisy na zwiedzanie

Ogromne zainteresowanie piwnicami dawnego aresztu śledczego podczas Nocy Muzeów przerosło najśmielsze oczekiwania Biura Wystaw Artystycznych w Krośnie, przez co nie wszyscy chętni zdołali wejść do środka.

W odpowiedzi na tak liczną frekwencję organizatorzy zapraszają na kolejne, kameralne spotkania w historycznej przestrzeni dawnego aresztu Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, mieszczącej się w kamienicy przy ulicy Portiusa 4.

Ze względu na ograniczoną przestrzeń oraz specyfikę miejsca, wejście będzie możliwe wyłącznie w małych grupach po wcześniejszym zapisaniu się na listę uczestników.

Świadectwo powojennych represji

Wzniesiona około 1925 roku kamienica czynszowa przy ulicy Portiusa 4 kryje w sobie tragiczną kartę powojennej historii. W latach 1944–1956 obiekt ten służył jako areszt śledczy Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego.

To właśnie w tutejszych piwnicach oraz na pierwszym piętrze funkcjonariusze komunistycznego aparatu bezpieczeństwa więzili i poddawali brutalnym przesłuchaniom osoby uznane za przeciwników nowego ustroju. Wśród represjonowanych znajdowali się przede wszystkim żołnierze Armii Krajowej oraz członkowie niepodległościowego podziemia.

Do naszych czasów w piwnicach przetrwał niezmieniony, oryginalny układ cel. Przeprowadzone dotychczas prace konserwatorskie pozwoliły odsłonić na ścianach niezwykle poruszające ślady przeszłości. Są to autentyczne inskrypcje, ryty i rysunki wykonane rękami przetrzymywanych tu więźniów.

Wśród zachowanych znaków można dostrzec nazwiska, konkretne daty, kalendarze, a także motywy graficzne oraz symbole religijne. Dodatkowo w szczelinach ścian odnaleziono unikatowe przedmioty codziennego użytku, takie jak zapałki, fragmenty dawnych gazet, pukiel włosów czy gwoździe, którymi uwięzieni rzeźbili napisy w tynku. Każdy z tych detali stanowi bezcenne, materialne świadectwo ludzkich dramatów z czasów stalinowskich.

Edukacja i ochrona dziedzictwa

Przewodnikiem po tych poruszających podziemiach będzie Renata Zych‑Henczel, która na co dzień pełni funkcję koordynatorki projektów związanych z ochroną piwnic dawnego aresztu PUBP w Krośnie.

To ona odpowiada za pozyskiwanie funduszy na niezbędne renowacje oraz nadzoruje przebieg prac konserwatorskich. Dzięki jej konsekwentnemu zaangażowaniu pamięć o tym miejscu jest stale dokumentowana i upowszechniana, co pozwala uchronić przed zapomnieniem losy osób represjonowanych w Krośnie.

Ze względu na wyjątkowo trudną tematykę historyczną oraz specyficzny mikroklimat panujący w podziemiach, wydarzenie skierowane jest wyłącznie do osób dorosłych oraz młodzieży, która ukończyła piętnasty rok życia. W przypadku osób niepełnoletnich wymagana jest wyraźna zgoda rodzica lub opiekuna prawnego. Udział w zwiedzaniu jest całkowicie bezpłatny.

Informacje organizacyjne i zapisy

Oprowadzanie zaplanowano w dwóch niezależnych terminach: 9 czerwca oraz 16 czerwca (oba dni to wtorki), a każda z wizyt rozpocznie się o godzinie 18:00. Szacowany czas trwania spotkania wynosi około jednej godziny. Ponieważ komfort i bezpieczeństwo odwiedzających są priorytetem, wprowadzono rygorystyczny limit dwunastu osób na jedno wejście.

Chętni proszeni są o wcześniejszą rejestrację telefoniczną pod numerem: 13 43 261 87. Zgłoszenia telefoniczne są przyjmowane wyłącznie w godzinach porannych, od 8:00 do 12:00.