W holu Biblioteki Państwowej Akademii Nauk Stosowanych zainaugurowano przejmującą ekspozycję „Z głębi udręczonych serc wołamy”, która poprzez zachowane listy i pamiętniki przybliża tragedię polskich jeńców zamordowanych w 1940 roku. Wydarzenie, przygotowane przy merytorycznym wsparciu Muzeum Podkarpackiego w Krośnie, potrwa od 7 kwietnia do 7 maja 2026 roku, stanowiąc unikalną okazję do obcowania z ostatnimi zapiskami ofiar zbrodni katyńskiej.
Elita narodu w masowych grobach
Zbrodnia dokonana przez stalinowski reżim wymierzona była w sam trzon polskiej inteligencji i państwowości. W dołach śmierci spoczęli nie tylko umundurowani funkcjonariusze – od oficerów Wojska Polskiego po policjantów i żołnierzy Korpusu Ochrony Pogranicza – ale również cywilna elita kraju. Wśród zgładzonych znaleźli się wybitni lekarze, inżynierowie, nauczyciele, naukowcy oraz przedstawiciele wolnych zawodów, sportowcy i przedsiębiorcy. Ginęli ludzie odpowiedzialni za budowę i funkcjonowanie II Rzeczypospolitej, w tym urzędnicy, ziemianie i fabrykanci.
Geografia tej tragedii wykracza poza sam Katyń. Ofiary mordowane strzałem w potylicę grzebano w masowych mogiłach w Miednoje, Charkowie, Piatichatkach oraz Bykowni. Szacuje się również, że około 6–7 tysięcy osób spoczywa wciąż w nieznanych lokalizacjach, wśród których wymienia się białoruskie Kuropaty. Każde z tych miejsc to osobny rozdział brutalnej próby zgładzenia polskiej pamięci i prawdy historycznej.
Ostatnie słowa zapisane w niepewności
Głównym celem wystawy jest przywrócenie głosu tym, których próbowano na zawsze uciszyć. Prezentowane dokumenty, notatniki i karty pocztowe są niezwykle intymnym zapisem dramatu więzionych ludzi. W ich treści, często czytanej dziś z ogromnym wzruszeniem, odbija się pełne spektrum ludzkich emocji: od dojmującej tęsknoty za rodziną, przez paraliżujący strach i niepewność co do przyszłego losu, aż po głęboką modlitwę.
Eksponaty te mają siłę wyrazu dorównującą słynnym guzicom z wiersza Zbigniewa Herberta – jedynym niezniszczalnym świadkom, którzy wyszli z ziemi, by zaświadczyć o prawdzie. Ekspozycja w Krośnie jest formą zbiorowego hołdu dla bohaterów, których ostatnie tchnienie pozostało utrwalone na skrawkach papieru. To zaproszenie do ciszy i refleksji nad losem pokolenia, które miało zostać zapomniane, a którego słowa wciąż rozbrzmiewają z historycznej otchłani.
