Miasta w rękach dawnych mistrzów. Międzynarodowa konferencja naukowa w Krośnie

Muzeum Rzemiosła w Krośnie zaprasza do udziału w międzynarodowej konferencji naukowej „Homo Faber. Rzemieślnicy, rękodzielnicy i przemysłowcy w życiu dawnych miast”. Wydarzenie to odbędzie się 29 kwietnia 2026 r., w Hotelu Nafta Krosno (ul. Lwowska 21), w godzinach od 9:00 do 16:00. Przedsięwzięcie to ma na celu pogłębioną refleksję nad dziedzictwem rzemiosła oraz jego miejscem w procesach historycznych i kulturowych Europy Środkowej.

Planowane obrady stanowią forum interdyscyplinarnej wymiany myśli, integrującej perspektywy badawcze z zakresu historii gospodarczej, dziejów rzemiosła, techniki, etnografii oraz studiów nad dziedzictwem kulturowym.

W trakcie sesji podjęte zostaną kluczowe zagadnienia dotyczące funkcjonowania i ewolucji korporacji cechowych, rozwoju rękodzielnictwa oraz przemian wczesnych form przemysłu na obszarze południowo-wschodniej Polski i północnej Słowacji.

Szczególna uwaga zostanie poświęcona mechanizmom organizacyjnym cechów rzemieślniczych, ich roli w kształtowaniu struktur społecznych miast oraz znaczeniu w transferze wiedzy i technologii w ujęciu diachronicznym.

Referaty zaproszonych prelegentów obejmą szerokie spektrum specjalizacji rzemieślniczych, takich jak zegarmistrzostwo, garncarstwo, tkactwo czy kowalstwo, ukazując ich rozwój technologiczny, znaczenie ekonomiczne oraz kontekst kulturowy. Istotnym elementem obrad będzie również refleksja nad genezą i rozwojem przemysłu naftowego jako jednego z fundamentalnych czynników modernizacyjnych regionu.

Konferencja stworzy ponadto przestrzeń do analizy profesji dziś już nieobecnych lub zanikających w strukturze współczesnych miast, takich jak zegarmistrz wieżowy, rurmistrz, trębacz miejski czy cyrulik. Ich funkcjonowanie zostanie ukazane w kontekście historycznych systemów miejskich, ze szczególnym uwzględnieniem ich roli w organizacji życia społecznego, infrastrukturalnego oraz symbolicznego dawnych ośrodków miejskich.

Wydarzenie stanowi istotny wkład w badania nad materialnym i niematerialnym dziedzictwem kulturowym oraz procesami jego ochrony, reinterpretacji i popularyzacji w warunkach współczesnych przemian cywilizacyjnych.

Konferencja realizowana jest w ramach projektu „Muzeum – moja przestrzeń czasu” współfinansowanego przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Interreg Polska–Słowacja 2021–2027.

PROGRAM KONFERENCJI

„Homo Faber. Rzemieślnicy, rękodzielnicy i przemysłowcy w życiu dawnych miast”
29 kwietnia 2026 r.

• 9.00 – 9.30 Rejestracja uczestników konferencji.

• 9.30 – 9.40 Przywitanie gości, rozpoczęcie konferencji.
  dr inż. Marta Rymar Dyrektor Muzeum Rzemiosła w Krośnie

• 9.45 – 10.10 Rzemiosło miejskie jako proces budowania tożsamości lokalnej na przykładzie odtworzenia Fabryki Zegarów Wieżowych Michała Mięsowicza.
  dr inż. Marta Rymar, Dyrektor Muzeum Rzemiosła w Krośnie

• 10.15 – 10.40 Bardejovski hrnčiari v 15. –17. storoči.
  mgr Peter Harčar, Dyrektor Szaryskiego Muzeum w Bardejowie

• 10.45 – 11.10 Mistrzynie haftu haczowskiego. Rzemiosło zakorzenione w pamięci i wspólnocie.
  mgr Judyta Sos, Muzeum Etnograficzne w Rzeszowie

• 11.15 – 11.40 Siła rękodzieła i rzemiosła. Rzemieślnicy Rakszawy.
  mgr Małgorzata Jaszczołt, Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi w Warszawie

• 11.45 – 12.10 Od Homo Faber do Homo Ludens. Przemysł naftowy a przemiana społeczeństwa.
  mgr Barbara Olejarz, Dyrektor Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce

• 12.15 – 12.30 Dyskusja.

• 12.30 – 13.00 Przerwa kawowa.

• 13.00 – 13.25 Kim Pan jest Panie Mięsowicz? Nieznane życiorysy zegarmistrza między warsztatem a magistratem.
  mgr Katarzyna Solińska, Muzeum Rzemiosła w Krośnie

• 13.30 – 13.55 Ceramika przedwojenna w zbiorach Muzeum Etnograficznego im. F. Kotuli w Rzeszowie.
  Monika Zydroń, Muzeum Etnograficzne w Rzeszowie

• 14.00 – 14.25 Rzecz o rurmistrzach, trębaczach, cyrulikach, postrzygaczach i wrotnych. Krośnieńscy rzemieślnicy na straży bezpieczeństwa miasta.
  mgr Łukasz Stachurski, Muzeum Rzemiosła w Krośnie

• 14.30 – 14.55 Bardejovské novoveké hrnčiarstvo.
  mgr Peter Kočan, Szaryskie Muzeum w Bardejowie

• 15.00 – 15.25 Kowal jako rzemieślnik w przemyśle naftowym XIX i XX w.
  mgr Michał Górecki, Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce

• 15.30 – 15.45 Dyskusja.

• 15.45 – 16.00 Podsumowanie.