Już 26 marca o godzinie 18:00 krośnieńska Galeria Piwnica PodCieniami (Rynek 5) stanie się oknem na dawną Słowację. Muzeum Rzemiosła w Krośnie we współpracy z Muzeum Szaryskim w Bardejowie otwiera wystawę „Wyszyte czasem”, która prezentuje unikatowe stroje ludowe z regionu Górnego Szarysza z przełomu XIX i XX wieku. Ekspozycję, ukazującą ewolucję chłopskiego ubioru od surowej bieli po bogactwo ornamentyki, będzie można podziwiać do 31 maja 2026 roku.
Strój jako kod społeczny
Dla dawnych mieszkańców pogranicza ubiór nigdy nie był jedynie ochroną przed zimnem. Prezentowana kolekcja udowadnia, że każdy ścieg i kolor pełniły funkcję precyzyjnego komunikatu. Odwiedzający wystawę będą mogli zobaczyć, jak za pomocą haftu manifestowano przynależność regionalną, status materialny czy stan cywilny. Obok bogato zdobionych strojów świątecznych i misternych nakryć głowy, w galerii znajdą się także skromniejsze ubiory codzienne, co pozwala na pełny wgląd w życie dawnej społeczności.
Od „białego stroju” do wpływów wielkiego świata
Kurator wystawy, Peter Kočan, podkreśla, że ekspozycja jest swoistym zapisem historycznej przemiany. Śledzimy tu drogę, jaką przebyła warstwa chłopska – od wspólnoty poddańczej do świadomego swojej wartości stanu.
Wystawa obrazuje fascynujący proces:
- Archaiczne początki: Dominacja prostego, tradycyjnego „białego stroju”.
- Rozkwit zdobnictwa: Dekoracyjne apogeum przypadające na lata 30. XX wieku.
- Nowoczesne inspiracje: Moment, w którym do wiejskiej mody zaczęły przenikać elementy mundurów wojskowych, luksusowe tkaniny handlowe i trendy ze światowych wybiegów.
Historia zatrzymana w kadrze i nitce
Dopełnieniem materialnych eksponatów są archiwalne fotografie, które osadzają stroje w konkretnym kontekście historycznym i ludzkim. To one pozwalają poczuć atmosferę słowackiej „Belle Époque” w wydaniu wiejskim. Detale haftu prezentowane na wystawie są traktowane jako nośnik pamięci, łączący pokolenia mieszkańców górskich rejonów północno-wschodniej Słowacji.
Wydarzenie jest efektem współpracy transgranicznej i zostało zrealizowane dzięki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej w ramach Programu INTERREG Polska – Słowacja 2021–2027.
